Bí quyết đẩy lùi tác dụng phụ của hóa trị ung thư

Tác dụng phụ của hóa trị ung thư thật sự luôn hiện diện và làm nhụt chí bất cứ ai, nhưng chúng có thể nhẹ hơn hoặc được bạn đẩy lùi nhanh chóng. Hãy cùng xem những bí quyết dưới đây.

1. Đẩy lùi tác dụng phụ mệt mỏi do hóa trị ung thư

Mệt mỏi là tác dụng phụ của hóa trị ung thư hay gặp nhất. Một số bệnh nhân chỉ cảm thấy mệt thoáng qua như thiếu năng lượng, một số nặng có thể thấy suy kiệt cơ thể.

Tùy thuộc vào mức độ mệt mỏi của bạn, bác sĩ sẽ chỉ định dùng các thuốc chữa các nguyên nhân (có thể là các tác dụng phụ khác của hóa trị) gây ra tình trạng đó: căng thẳng/trầm cảm, đau hay thiếu máu. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng dùng các thuốc trị triệu chứng trên sẽ làm giảm mệt mỏi cho bệnh nhân ung thư.

Bên cạnh việc dùng thuốc trị triệu chứng, bạn có thể thực hiện những việc đơn giản sau để giảm cảm giác mệt mỏi:

• Không cố làm nhiều việc một lúc hoặc một mình, hãy nhờ sự giúp đỡ của người thân, bạn bè.

• Điều chỉnh lại lịch làm việc, sinh hoạt nhẹ nhàng hơn.

• Chế độ ăn lành mạnh, ăn nhiều trái cây, rau xanh, ngũ cốc và protein, uống nhiều nước.

• Tập thể dục đều đặn, phù hợp với sức khỏe dù chỉ một chút mỗi ngày.

• Ngủ đủ và đúng giờ.

Mệt mỏi là triệu chứng khi sử dụng phương pháp điều trị hóa trị
Tác dụng của hóa trị ung thư gây mệt mỏi

2. Đẩy lùi triệu chứng buồn nôn và nôn ói do tác dụng phụ hóa trị

Cảm giác buồn nôn và nôn có thể xảy ra trong suốt đợt hóa trị. Tin vui là nôn có thể được kiểm soát bằng thuốc chống nôn. Các thuốc này bác sĩ sẽ chỉ định dựa trên loại thuốc hóa trị bạn dùng. Bạn có thể phải thử nhiều loại thuốc chống nôn khác nhau trước khi tìm được loại phù hợp hoặc phải dùng nhiều hơn một loại thuốc mới có tác dụng.

Các mẹo khác để hạn chế nôn ói:

Ăn thành nhiều bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa chính.

Uống nhiều nước/sữa/nước ép trái cây, chia thành nhiều lần trong ngày nhưng lưu ý uống cách bữa ăn khoảng 1 giờ, hạn chế uống trong bữa ăn.

Lên kế hoạch cho từng bữa ăn. Có người ăn nhẹ ngay trước khi hóa trị giúp giảm buồn nôn nhưng có người lại đỡ buồn nôn hơn khi bụng đói. Vì vậy bạn cần lên kế hoạch và theo dõi đáp ứng của cơ thể mình.

3. Giải pháp cho tác dụng phụ gây rụng tóc của hóa trị ung thư

Tế bào biểu bì và phần phụ của da là những tế bào sinh trưởng nhanh và dễ bị tác dụng phụ khi hóa trị. Biểu hiện thường thấy của tác dụng phụ này là rụng tóc. Tóc rụng thường sẽ mọc trở lại sau 3 – 6 tháng điều trị, tuy nhiên đây lại là nguyên nhân gây tự ti về ngoại hình nhất. Để hạn chế rụng tóc hoặc đỡ mất tự tin với mái tóc không nguyên vẹn, bạn hãy xem những giải pháp sau:

 Tác dụng phụ hóa trị ung thư gây rụng tóc cho bệnh nhân ung thư
Tác dụng phụ hóa trị ung thư gây rụng tóc

• Dùng các sản phẩm chăm sóc da đầu dịu nhẹ, nguồn gốc hữu cơ. 

• Sử dụng lược có răng thưa và cứng sẽ đỡ kéo tóc rụng như lược có răng dày và mềm. Sử dụng khăn mềm khi lau và ủ tóc.

• Luôn giữ da đầu và tóc sạch sẽ.

• Cắt tóc ngắn hoặc một số người bệnh lựa chọn cạo đầu trước khi hóa trị để tóc mọc lại đều hơn.

• Đội tóc giả, mũ hay khăn quàng cũng là lựa chọn thông dụng.

4. Bí quyết đẩy lùi tình trạng thiếu máu khi hóa trị

Thiếu máu là hội chứng gây ra khi hóa chất trị liệu làm giảm hồng cầu. Hồng cầu là 1 loại tế bào máu giữ chức năng vận chuyển oxy và dinh dưỡng tới các cơ quan trong cơ thể. Khi thiếu máu nặng hoặc kéo dài, các cơ quan đặc biệt là não thiếu oxy dẫn đến triệu chứng mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, khó tập trung,… làm giảm chất lượng cuộc sống, làm tăng tác dụng phụ khác khi điều trị ung thư.

Để đẩy lùi tình trạng thiếu máu này bạn cần chú ý:

• Bình thường bác sĩ có thể kê thêm sắt, vitamin B12 hoặc acid folic hoặc kết hợp nhiều loại cùng một lúc.

• Nếu thiếu máu nghiêm trọng, bạn sẽ cần truyền máu.

• Một số trường hợp bác sĩ sẽ kê thuốc để kích thích tế bào gốc sinh máu vạn năng ở tủy xương sản sinh thêm hồng cầu như epoetin alfa ( Eprex, Epogen, Procrit) hoặc darbepoetin alfa (Aranesp).

• Thực phẩm giàu chất sắt, chẳng hạn như thịt đỏ, ngũ cốc, bông cải xanh và đậu cũng có thể giúp giảm thiếu máu cho bạn.

5. Chảy máu, dễ bầm tím và nhiễm trùng sau hóa trị phải làm sao?

Cũng như hội chứng thiếu máu do hóa trị liệu làm giảm dòng hồng cầu: chảy máu, dễ bầm tím là tác dụng phụ gây giảm tiểu cầu còn dễ nhiễm trùng là do tác dụng phụ của hóa trị ung thư làm giảm bạch cầu của hóa trị. Thông thường giảm tiểu cầu trong hóa trị chỉ thoáng qua nhưng vẫn xảy ra trường hợp giảm vĩnh viễn do tổn thương không hồi phục ở tủy xương. Giảm bạch cầu thường nguy hiểm hơn vì biểu hiện mờ nhạt, chỉ phát hiện khi có nhiễm trùng và biến chứng, trường hợp nặng không phát hiện kịp thời có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Để ngăn ngừa chảy máu và bầm tím:

Bác sĩ chỉ định giảm liều thuốc hóa trị hay kéo dài thời gian nghỉ giữa 2 đợt hóa trị liên tiếp để cơ thể bạn kịp sản sinh lại lượng tiểu cầu cần thiết. Lựa chọn chỉ định tiếp theo của bác sĩ là dùng thuốc ngăn giảm tiểu cầu như oprelvekin (Neumega).

Để ngăn ngừa chảy máu nặng, người bệnh có mức tiểu cầu thấp cần truyền tiểu cầu. Nhiều trường hợp cần truyền nhiều lần vì tiểu cầu truyền vào chỉ tồn tại 3 ngày trong máu.

Trong sinh hoạt hàng ngày:

• Hỏi ý kiến bác sĩ khi uống rượu hay dùng thuốc khác.

• Cẩn thận khi dùng dao, kéo, vật sắc nhọn.

• Tránh dùng tăm xỉa răng gây tổn thương nướu, dùng bàn chải mềm.

• Nếu cần xỉ mũi hãy làm thật nhẹ nhàng.

• Vận động nhẹ nhàng, tránh các môn thể thao mạnh.

Để ngăn ngừa nhiễm trùng:

Kiểm tra công thức máu định kỳ trong thời gian hóa trị để theo dõi số lượng bạch cầu. Thuốc Filgrastim có thể được chỉ định để kích thích tủy xương sinh bạch cầu. Nếu thuốc không đủ hiệu quả có thể bệnh nhân cần tạm dừng hóa trị hoặc giảm liều thuốc hóa trị ở đợt sau.

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để diệt khuẩn, nhất là trước/sau khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

• Vệ sinh bằng nước sạch và dung dịch sát khuẩn nếu có vết thương hở.

• Tránh những người bị bệnh truyền nhiễm như thủy đậu, lao, viêm phổi hoặc sởi.

• Không nên tiêm vắc-xin trong thời gian này mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

• Hãy cẩn thận với vật nuôi và các động vật khác xung quanh.

• Không ăn thức ăn có nguy cơ nhiễm khuẩn cao, nên ăn thức ăn nấu chín.

6. Cải thiện tác dụng phụ gây táo bón hoặc tiêu chảy của hóa trị

Trong thời gian hóa trị, niêm mạc ruột bị thay đổi làm suy yếu chức năng loại bỏ chất thải của đại tràng gây ra tình trạng táo bón. Đây là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Mặt khác, trường hợp tế bào niêm mạc ruột bị tiêu diệt gây giảm/mất khả năng hấp thu dịch và các chất dinh dưỡng lại gây ra tình trạng tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư đang hóa trị.

» Đối với táo bón, bạn có thể áp dụng những cách sau đây để cải thiện:

Ăn nhiều chất xơ: các thực phẩm giàu chất xơ như rau củ, trái cây, yến mạch, hạt lanh,… có thể coi là nguồn “thuốc” an toàn và hữu hiệu với chứng táo bón. Chất xơ có tác dụng nhuận tràng, làm mềm và làm tăng lượng chất thải, kích thích ruột đưa ra ngoài cơ thể. Hơn thế, hệ vi sinh vật ở ruột già cũng sử dụng chất xơ tạo ra sản phẩm hơi kích thích nhu cầu đi vệ sinh.

Bênh nhân ung thư sau các đợt hóa trị nên tăng cường uống nước
Để giảm tác dụng của hóa trị bệnh nhân nên uống nhiều nước để thanh lọc cơ thể

Uống nhiều nước: nước giúp thanh lọc, làm sạch ruột, giúp tăng hấp thu thức. Uống nhiều nước làm mềm phân, khi phân di chuyển theo nhu động và trọng lực thì nước làm giảm ma sát giữa phân với niêm mạc ống tiêu hóa. Quá trình bài tiết ở đại tràng nước cũng góp 80% công sức. Do đó người bệnh cần uống 6 – 8 cốc nước mỗi ngày để giảm táo bón.

Tăng cường vận động: luyện tập vận động giúp các cơ quan nội tạng chuyển động, cải thiện đáng kể chức năng của ruột, tăng cường trương lực thành ruột, tăng tiết vào thành ruột muối magie làm tăng nhu động ruột và phục hồi chức năng tiêu tháo của ruột. Và như vậy có thể nói vận động thường xuyên là phương pháp hữu hiệu để chữa chứng táo bón do tác dụng phụ của hóa trị gây ra.

Sử dụng thuốc nhuận tràng: có nhiều loại thuốc nhuận tràng với cơ chế khác nhau (cơ học, kích thích, làm trơn, thẩm thấu) để khắc phục tình trạng táo bón. Tuy nhiên bệnh nhân ung thư không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ, chỉ dùng khi các phương pháp trên thất bại vì có thể gây phụ thuộc thuốc.

» Đối với tiêu chảy, bạn có thể kiểm soát bằng việc áp dụng những cách sau:

• Chia thành nhiều bữa ăn nhỏ, ăn thực phẩm ít chất xơ, dễ tiêu hóa: chuối, khoai tây, bánh mì trắng, thịt ức gà,…

• Hạn chế các thức ăn nhiều xơ, cay nóng, nhiều dầu mỡ và chất kích thích.

• Uống nhiều nước lọc và các loại nước ép, nước điện giải để đề phòng mất nước khi tiêu chảy nhiều.

Tác dụng phụ của hóa trị ung thư gây tiêu chảy
Tác dụng phụ của hóa trị ung thư gây tiêu chảy

• Các thuốc thường sử dụng trong tiêu chảy do hóa trị: Diphenoxylate và atropine (Lomotil), Loperamide (Imodium). Cần có chỉ định của bác sĩ khi sử dụng những thuốc này để cầm tiêu chảy, chỉ nên dùng khi thay đổi chế độ ăn uống không giúp giảm tình trạng này. Bác sĩ cũng có thể cân nhắc giảm liều hóa trị hoặc đổi loại hóa chất đang dùng hoặc giãn cách thời gian giữa các đợt hóa trị nếu cần thiết.

7. Phương pháp giảm nhẹ loét miệng và họng do hóa trị ung thư

Loét miệng, loét họng là tác dụng phụ của hóa trị thường gặp ngay khi bắt đầu hóa trị. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và vị trí của vết loét, bạn có thể khó khăn trong việc ăn, nói, thở hoặc nuốt. Hiện tượng này có thể dẫn tới đau đớn, hệ quả là giảm cân, mất nước hay nhiễm trùng ở miệng. 

Có nhiều phương pháp để giảm nhẹ triệu chứng viêm loét miệng này và ngăn ngừa biến chứng như:

• Dùng đèn pin nhỏ kiểm tra miệng 2 lần/ngày để phát hiện sớm vết loét. Phát hiện sớm sẽ giúp giảm mức độ nghiêm trọng của tác dụng phụ này.

• Lựa chọn thực phẩm phù hợp: Nên chọn thực phẩm mềm, ẩm, dễ nhai và nuốt. Không nên ăn những thực phẩm khô, cứng, giòn hay dính. Tránh thực phẩm chua, cay và mặn vì có thể gây kích ứng vết loét.

• Giữ sạch miệng: rất quan trọng trong việc ngăn ngừa nhiễm trùng. Tuy nhiên khi bạn bị đau do viêm loét thì việc vệ sinh miệng có thể sẽ gặp khó khăn. Không nên dùng tăm để xỉa răng, chỉ dùng chỉ nha khoa và cũng tránh những vị trí hay chảy máu. Đánh răng bằng bàn chải có lông mềm hoặc dùng miếng gạc mềm mua ở hiệu thuốc để làm sạch răng. Vệ sinh bàn chải bằng nước sạch và ngâm bằng nước sôi/cồn để tiệt trùng trước và sau khi sử dụng.

• Trong bữa ăn: chia nhỏ bữa ăn, cắn nhỏ, nhai kỹ. Có thể dùng thuốc giảm đau trước khi ăn khoảng 30 phút để ăn uống được dễ hơn. Khi ăn bạn cũng có thể bôi gel gây tê lên vết loét miệng như benzocaine (Anbesol hoặc Orajel).

• Giữ miệng ẩm cũng giúp giảm đau và kích ứng do vết loét miệng họng gây ra. Uống đủ nước (1.5-2 lít nước) mỗi ngày, bạn cũng thể nhai kẹo cao su, kẹo dẻo để làm ẩm miệng nếu thấy phù hợp. Chú ý sử dụng loại kẹo không đường.

Nên gọi bác sĩ trong trường hợp nào?

Một số tác dụng phụ hóa trị ung thư nghiêm trọng, khi xảy ra bạn cần trợ giúp y tế ngay lập tức. Gọi cho bác sĩ của bạn ngay nếu bạn có:

• Sốt > 38 độ C, rét run hoặc vã mồ hôi, ho có đờm,… 

• Chảy máu hoặc bầm tím nhiều trong khi bạn không va đập bất cứ thứ gì.

• Phát ban hoặc phản ứng dị ứng, như sưng hoặc khó thở hoặc nuốt nghẹn.

• Đau dữ dội, hoa mắt, chóng mặt, khó thở.

• Tiêu chảy hoặc nôn mửa kéo dài, không ăn uống gì trong >24h.

Cần tư vấn thêm về cách chăm sóc bệnh nhân trong thời kỳ hóa trị hoặc biện pháp phòng ngừa cũng như khắc phục tác dụng phụ của hóa trị ung thư, bạn có thể gọi tới chuyên gia tư vấn 18006808 hoặc hotline: 096 268 6808.

 

Thông tin liên hệ

Phức hệ Nano Extra XFGC - Dàn hòa tấu đẩy lùi ung bướu

*Điền thông tin để đặt hàng trực tuyến:

Giao hàng miễn phí, thanh toán tại nhà

Hộp Ksol 30 viên (680.000đ/hộp)
Hộp Ksol 30 viên
  • Hỗ trợ bổ sung các chất chống oxy hóa, hạn chế gốc tự do, giảm nguy cơ mắc ung bướu
  • Hỗ trợ giảm tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị và sau phẫu thuật
  • Hỗ trợ giảm triệu chứng viêm loét dạ dày, tá tràng, giảm nguy cơ mắc bệnh tim, mạch
Lý do khách hàng tin tưởng sản phẩm GHV Ksol
Được chuyển giao từ đề tài khoa học thuộc viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam. Mã số đề tài: NITRA.09.2016
Được hàng chục ngàn khách hàng tin dùng và đánh giá cao về tính an toàn và hiệu quả khi sử dụng
Được Bộ Y Tế cấp phép lưu hành. GPXNCB: 31498/2016/ATTP-XNCB
Chuyên gia tư vấn 24/7